Wordt de hoofddoek opnieuw sexy?

Migranten moeten zich maar eens aanpassen; iedereen dus in een Bentley. En juist in dit verharde klimaat tegen moslims staat er een klein wagentje op een brug in de binnenstad met daarin de nieuwste sporthoofddoekjes met de slaogan: 'Dat we hoofddoeken dragen, betekent nog niet dat we onze hersenen afdekken.'

Voor haar project voor de Design Academy ontwierp ze in 1999 vier modellen hoofdoeken, voor skaten, tennis, aerobics en 'outdoor' (buitensport).

Van den Bremen is niet zomaar een ontwerper. 'Ik denk dat er behoefte is aan producten die de maatchappij wat te melden hebben en een publieke discussie losmaken. Daarom vind ik het idee vaak nog interessanter dan het ontwerp zelf.'

'Om te voorkomen dat kunst en elitaire aangelegenheid wordt.' Geregeld presenteert een kunstenaar of vormgever werk in de Cascomobiel waar voorbijgangers onder het genot van een kopje koffie of thee met de artiest in discussie kunnen gaan.

Van den Bremen: 'Voordat de uitspraak van de commissie bekend werd wilde ik al langer iets met hoofddoeken doen. Ik werk samen met een goede Turkse vriend die voor mij de website www.capsters.com van mijn afstudeerproject heeft ontworpen en in zijn familie is het heel normaal om het hoofd te bedekken. Ze staan er eigenlijk niet bij stil waarom ze het altijd doen. Toen ik het hun vroeg bleek dat uit respect voor de familie te zijn. Een hoofddoek hoeft namelijkniet alleen iets met religie te maken te hebben.'

'Er zijn, naast de religieuze aspecten, heel veel redenen waarom mensen een hoofddoek dragen: de een doet het om de eigen identiteit te versterken, de ander doet hem op tegen de zon of voor de hygiëne in de keuken en weer een ander doet het om aan te geven dat ze bij een politieke beweging horen. Dat laatste zie je vooral in Turkije.'

Sexy doekje | Opvallend is dat in de jaren zestig een hoofddoekje voor westerse vrouwen heel normaal en zelfs een beetje sexy was. Naar het voorbeeld van filmsterren als Grace Kelly, Audrey Hepburn en Doris Day droeg de westerse vrouw hoofddoeken in allerlei kleuren; opdat 'heur haar' niet door de regen en wind in de war kwam.

Totdat islamitische vrouwen in het kader van de gezinshereniging naar Nederland kwamen. Het hoofddoekje kreeg het imago van slecht Nederlands spreken, lage scholing en onderdrukking. Dat beeld is tot op de dag van vandaag onuitroeibaar gebleken. Dat in Nederland van tijd tot tijd verhitte discussies oplaaien is bekend, maar ook binnen de de moslimgemeenschap zijn voor- en tegenstanders van het doekje te vinden. 'De koran is er dan ook niet echt duidelijk over ', zegt Van den Bremen. 'Er staat wel aangegeven dat het hoofd en de boezem bedekt moeten zijn, maar er is niets te lezen van de wijze waarop. Door deze onduidelijke omschrijving zijn er verschillende interpretaties die je terugziet in bijvoorbeeld de 'burka' en de 'chador' (in de volksmond: de 'zwarte tenten', red.). Die zijn eigenlijk in strijd met wat in de Koran over kleding staat" kleren hebben een decoratieve functie en horen juist sierlijk te zijn.'

Cindy van den Bremen heeft in een boekje opvattingen en achtergronden van de hoofddoek verzameld.In de Kanaalstraat zijn ze in diverse stoffen en dessins te verkrijgen.

Vrijheid | Van den Bremen is noch voor-, noch tegenstander van de hoofddoek. 'Vrouwen zijn vrij zelf te kiezen of ze hun hoofd bedekken of niet. Met al die verschillende beweegredenen kun je ook onmogelijk volhouden dat het een vorm van onderdrukking is. Er zijn heel veel voorbeelden te vinden van zelfbewuste vrouwen met een hoofddoek, zoals Fatima Elatik, stadsdeelwethouder in Amsterdam. Haar vader raadde het juist af om haar haar te bedekken, want dan zou ze zich haar carriere ontnemen. Zij draagt er juist een, omdat ze haar identiteit wil versterken en trots is op haar afkomst. Een ander voorbeeld is de Turkse Tülay Ersoy, de chauffeur van FNV-voorzitter Lodewijk de Waal. Nee, dat zijn geen uitzonderingen die de regel bevestigen: steeds meer hoogopgeleide vrouwen dragen een hoofddoek.'

Onderdrukking | 'Wat dat betreft vind ik het jammer dat hoofdredacteur Cisca Dresselhuys (van het feministische maandblad Opzij, red.) op haar manier weer vrouwen onderdrukt, want bij haar komt geen hoofddoek de redactie in. Ik vind dat ze de discussie te ongenuanceerd voert.'

Toch blijft er één groep over waarbij de vraag gesteld kan worden of dat niet toch een vorm van onderdrukking is: sommige vrouwen kunnen alleen vrijelijk hun gang gaan als ze, wegens druk van de omgeving, een hoofddoek dragen. Dus toch een knieval voor de buitenwacht? Dat is niet zo stellig te zeggen. Vaak hebben die vrouwen ook met een hoofddoek weinig vrijheid. Het gaat om diverse drijfveren. Zo is de hoofddoek voor sommigen een teken van deugdelijkheid. Het is allemaal niet zo zwart wit.'

De Cascomobiel was te zien van 16-18 oktober 2002 in de Kanaalstraat.

Zie voor de website:www.capsters.com