Lombok is net een beetje Istanbul

Middelkoop verbouwt de 'mooiste straat van Utrecht' staat er op een groot spandoek aan de steiger die halverwege de J.P. Coenstraat een brug vormt tussen de gevels. Wat direct opvalt in de nog altijd ietwat deftige straat is het grote verschil in onderhoud van de statige herenhuizen met souterrain. Sommige staan er netjes bij, andere maken een vervallen indruk.

Een houten balkon, ooit een van die elementen die de woning grandeur gaven, hangt grotendeels los van de gevel en lijkt ieder moment op straat te kunnen storten. Jaap Zwart schrikt van het achterstallige onderhoud. Niet alleen in de J.P. Coenstraat, maar in de hele wijk. Het is hem snel duidelijk dat er nog steeds veel moet gebeuren in Lombok. ,,ln Wittevrouwen zijn we destijds gestopt met het subsidieren van particuliere woningverbetering. Die keuze zou ik hier nu nooit maken. Er zitten nog veel te veel rotte plekken in Lombok en veel bewoners hebben zelf niet de middelen om die op te knappen."

Antoniuskerk

,,Maar een wijk moet ook niet af zijn, wat heb je daar nu aan, dan kun je beter meteen in Leidsche Rijn gaan wonen", reageert Joris Linssen, alias Ome Cor. We passeren de Daendelsstraat, een zij straat van de J.P. Coenstraat. ,,Hier hadden we willen slopen", zegt Jaap Zwart. ,,Eigenlijk was het veel te duur om deze huizen te renoveren." Destijds leefde volgens Zwart het idee om op grote schaal te slopen in Lombok. ,,Daar was wat voor te zeggen, want de wijk had een slecht imago. Maar net zoals in Wittevrouwen, ontdekten de mensen dat Lombok een heel eigen karakter had. En de kwaliteit van de woningen is in Lombok eigenlijk veel beter dan in Wittevrouwen. Wittevrouwen is inmiddels voor veel mensen onbetaalbaar. Lombok is dat niet en veel mensen vinden het er veel leuker." ,,Maar het zijn de mensen die hier de wijk hebben gemaakt, niet de gemeente", reageert Ome Cor op de oudwethouder. ,,Het Lombokgevoel is vanuit de bevolking gekomen. Dat ging zo van 'het is een rotbuurt, maar wel onze buurt'. In Lombok woon je met trots, in Kanaleneiland ga je binnenkort weg."

ls voorbeeld van de creatieve manierwaarop Lombokkers de aandacht op hun wijk wisten te vestigen, roept Ome Cor de hilarische stunt van wijkactivist Eut van Berkum (red.) nog eens in herinnering. ,,Hij stuurde een fake-persbericht de wereld in dat Helmut Kohl de wijk zou komen bezoeken. De complete vaderlandse media kwamen opdagen en Hagenaar en zijn vrienden liepen rond in T-shirts met daarop de tekst 'Ich bin ein Lombokker'." Jaap Zwart vergelijkt Lombok met het Londense Soho. ,,Dat was destijds ook een wijk van niks. Ook daar trokken initiatiefrijke mensen met weinig geld naartoe, omdat het er niet te duur was. En dan gebeurt er iets creatiefs. ,,De creatieve mensen hier in Lombok ontlenen hun zelfverzekerdheid meer aan zichzelf dan aan hun omgeving. Dat is typisch voor Lombok. Maar de organisatie van de overheid heeft zaken bij elkaar geharkt. En vergeet niet dat de Europese Urbangelden veel mogelijk hebben gemaakt", zegtJaap Zwart. Via de deftige Leidseweg, die inmiddels echt bij Lombok hoort, komen we bij het nieuw ingerichte pleintje bij de Munt dat in de volksmond al Muntplein heet. Hier zijn de beide heren het roerend met elkaar eens: dit is een aanwinst voor de wijk. Jaap Zwart had hier de woonboot die het uitzicht vanaf de Leidsweg bij de Abel Tasmanbrug belemmert het liefst weggehaald, maar het blijft een unieke locatie.

De Daendelsstraat nu gerenoveerd ipv gesloopt

Eenmaal terug bij het beginpunt van de wandeling, het Museumcafe op de hoekvan de J.P. Coenstraat en de Kanaalstraat, laten de wethouder en de entertainer hun licht schijnen op de toekomst van de wijk. De grootste bedreiging voor de wijk is volgens Zwart de onveiligheid. ,,Dat iedereen zich bemoeit met een arrestatie zoals laatst hier op de Kanaalstraat, dat kan gewoon niet. En dat wildparkeren is levensgevaarlijk." Joris vindt het soms wel lachwekkend. ,,Het geeft je een beetje een Istanbulgevoel. Dat hoort bij Lombok. Je leeft in een mondaine stad. Het is toch heerlijk om op je fietsje door die puinhoop te rijden. Maar ik geef toe dat het met het verkeer de spuigaten uitloopt. En dat Lombok een voorbeeldwijk is, dat is natuurlijk ook wat overdreven. Er is hier nog genoeg shit."

Ome Cor denkt dat Lombok meer en meer een centrumfunctie kan krijgen. Daarvoor moet de wijk volgens hem wel meer uitgaansgelegenheden krijgen. Ook Zwart denkt dat Lombok los van de binnenstad kan functioneren. Zelfwas hij voor een hovhalte in de Damstraat. En hij ziet ook wel wat in ondergronds parkeren in de wijk. Horeca en moskee maken er een verzamelplek van. ,,Maar het zijn juist de cafes die op dit moment veel overlast veroorzaken", waarschuwt hij. Dat de steeds populairdere wijk net als eerder Wittevrouwen zal veryuppen, verwachten Zwart en Linssen niet.,,Dat willen de mensen hier niet. Tenminste in het deel dat we als Lombok beschouwen, dus zeg maar rondom de Kanaalstraat. In de toekomst zullen ook jonge mensen uit Leidsche Rijn hiernaartoe verhuizen. In Nieuw Engeland ligt dat anders, dat is nu al een soort Oog in Al", meent Zwart. Volgens Ome Cor komen er wel yuppen naar Lombok omdat het hip is. ,,Maar die vertrekken weer snel. Het is hier toch een beetje het Wilde Westen en dan denken die yuppen toch al gauw: ja hallo!" Maar hoe zit het dan met hemzelf? ,,Ik ben hier zestien jaar geleden tijdens mijn studie komen wonen. Aan de Groeneweg in die studentenbunker. Dat was een mooie vuurdoop. Maar ik ben de wijk trouw gebleven, want Lombok, dat is een gevoel."

Focus Utrecht Nieuwsblad | Rob Midavaine
19-3-2002

Jaap Zwart was als CDA-wethouder volkshuisvesting jarenlang verantwoordelijk voor de stadsvernieuwing in Lombok. De Utrechtse entertainer Ome Cor, in het dagelijks leven als Joris Linssen bewoner van Lombok, zingt van Stadskanaal tot Maastricht zijn ode aan de wijk: Salaam Lombok. Al wandelend vertellen ze over hun 'Liefde voor Lombok'.