Muziek uit West Papua in Lombok

donderdag 30 juni 2011 12:29

Wijkbewoner Jofrey Korwa heeft zijn roots in West Papua, de voormalige Nederlandse kolonie Nieuw Guinea. Met de groep Mambesak zal hij muziek uit West Papua ten gehore brengen in Kopi Susu op vrijdag 8 juli van 20-22 uur, entree gratis.

Muziek en liederen zoals deze nog altijd wordt verspreid in West Papua, met de bedoeling dat Papua’s hun culturele identiteit niet verliezen ondanksdat hun leefgebied (de voormalige Nederlandse kolonie Nieuw Guinea) midden zestiger jaren werd ingelijfd bij Indonesië. Muzikale strijdbaarheid op het ritme van de Yospan die zo’n impact had, dat cultureel leider Arnold Ap in 1984 werd omgebracht door het Indonesisch leger. Hij werd 39 jaar.

In Nederland en daarbuiten wordt zijn muziekgroep Mambesak (Paradijsvogel) nieuw leven ingeblazen door Oridek Ap en zijn broers, zonen van Arnold. De liederen houden legendes levend en geven moed aan een volk dat vrij wil zijn.

De impact van muziek – Singing for Life

Ruim 25 jaar na de dood van Arnold Ap is de muziek nog steeds een belangrijke bron van culturele weerstand in West Papua. Vlak voordat hij werd omgebracht, schreef de bekende Papua musicus en antropoloog Arnold  Ap zijn laatste lied. De leider van de culturele muziekgroep Mambesak was zijn leven niet meer zeker. Hij wist dat het Indonesisch leger hem zou doden.
Zittend bij een oude recorder in de gevangeniscel, gitaar in de hand, produceerde hij nog “The Mystery of Life”. Hij verpakte de cassette, deed het in een envelop en verzond het voorzien met troostrijke woorden naar zijn vrouw, die naar PNG was gevlucht.

“Het enige waar ik naar verlang en waar ik op wacht, is niets anders dan vrijheid”, zong Ap aan het slot van zijn lied. Net als zijn muziek en levensfilosofie kwamen de woorden uit zijn hart en gaven impact aan een verlangen dat opeens persoonlijk en politiek gewicht in de schaal legde - heel bijzonder in zijn situatie, maar gedeeld door alle Papua’s.

Samen met collega musicus Eddie Mofu werd Arnold Ap gevangengezet, enkel om het feit, dat het Indonesisch leger hen ervan verdacht dat zij sympathie koesterden voor de OPM, het West Papua bevrijdingsleger. In 1963 werd West Papua bezet door Indonesië, maar het fenomeen zelfbeschikking en vrijheid was diep geworteld bij de Papua’s. Omdat bijna alles werd verboden, ontstond een toneel van strijd en onenigheid. De muziek, dans en liederen werden belangrijke wapens. Op cultureel gebied waren Ap en Mofu de grote promotors van traditionele liederen en dansen. Bijna elk lied is ingegeven met de trots een Papua te zijn.
Gezang en tonen geven het mysterie van natuurlijke schoonheid van Papua weer, vertellen de traditionele legendes, tonen kennis en wijsheid, tranen, lachen, spreken over de gewone dingen van het leven. Andere liederen luiden de alarmklok en veroorzaken sterke emoties.
Toen Arnold Ap met zijn werk begon, ontging veel mensen de bedoeling daarvan. Toch werd hij de bezielende geest van Papua, die zijn land vormde en inspireerde. De band Mambesak kwam met de onderliggende waarheid: “Wij zijn Melanesiërs en dit is ons land”.

Historie en identiteit in West-Papua

Om de kracht van de muziek in West Papua te begrijpen, moet men iets weten over de strijd om hun identiteit en de manier waarop dit is verstrengeld in hun strijd voor zelfbeschikking en vrijheid.
Toen Indonesië indertijd onafhankelijk werd van Nederland, behield Nederland het gezag over West Papua met als argument dat het gebied geen politieke of culturele banden had met de rest van de Archipel. Indonesië was beledigd en zocht Russische hulp. De internationale gemeenschap onder aanvoering van de Verenigde Staten vreesde communistische invloed in Indonesië. West Papua werd een pion op het schaakbord.

Het New York akkoord werd niet nageleefd en het referendum in 1969, de Act of Free Choice, werd een Act of No Choice. De Papua’s waren immers een primitief volk en de commerciële belangen waren groot. Alsof er geen Verenigde Naties bestonden werden de Papua’s overgeleverd aan het geweervuur van de Indonesische militairen.
Ruim 25 jaar na de dood van Ap en Mofu heeft de impact van hun muziek en songs niet aan kracht ingeboet. Een nieuwe generatie musici is in de voetsporen van Mambesak getreden. Het promoten van muziek en cultuur is echter nog steeds een gevaarlijke bezigheid in West Papua.
Hoewel Papua’s bang zijn om cassette bandjes van Mambesak op de markt te (ver)kopen, hoort men de muziek overal. Er zijn kampongs waar vrouwen zoete aardappels verkopen om batterijen te kunnen kopen voor hun cassette recorders. In West Papua is er overal muziek. Op allerlei manieren vertegenwoordigt het hun onbedwingbare wens op een vrij leven. De muziek vormt hun identiteit en  gemeenschapszin. Liederen houden legendes levend en geven moed aan een volk dat vrij wil zijn.


Cultureel Dagcafé Kopi Susu
JP Coenstraat 69
Lombok, Utrecht
www.kopisusu.nl